To zagrożenie istnieje w samych płytach. Zazwyczaj wygląda to jak plamy po kawie, czasem jak malutkie punkciki na powierzchni dysku, a w niektórych przypadkach cały nośnik zmienia kolor. Odbija się to na jakości odtwarzanych plików, a czasem może w ogóle uniemożliwić korzystanie z płyty. Zjawisko „gnicia dysku” („Disc Rot”) okazuje się być realnym problemem. A miał być to nośnik “niezniszczalny”.

Co ciekawe zjawisko znane jest przynajmniej od 1988 roku, kiedy wytwórnia “Nimbus Records Of England”, pierwszy brytyjski producent dysków CD przeprowadził badania nad wytrzymałością nośników. Wyniki mówiły, że trwałość większości płyt CD wynosi od ośmiu do dziesięciu lat. Dla branży był to szok. Dotychczas uważano, że CD są wieczne, o ile nikt specjalnie się na nie zamachnie. Inne firmy nie potwierdzały tych badań, ale w kuluarach mówiono, że sprawa jest traktowana poważnie.

Czytaj: Przyszłość fonografii. Żywiczna płyta wycięta drukarką 3D 

Najczęstszą przyczyną “gnicia dysków” jest lakier, którym pokrywa się dyski. W latach 1988- 93 Philips Dupont Optical produkował takie nośniki, których lakier zabezpieczający nie był odporny na siarkę, która była zawarta w opakowaniach płyt i książeczkach dołączanych do wydawnictw. Powodowało to występowanie opisywanego zjawiska. Do listopada 2006 roku firma prowadziła pomoc techniczną umożliwiającą wymianę wadliwych płyt. Później uznano, że problem nie leży po ich stronie, bo technologia się rozwinęła i jeśli coś jest nie tak, to najpewniej nie jest już wina producenta.

Problem nie wydaje się jednak rozwiązany. Hyperion Records, które wydawało płyty na nośnikach produkowanych przez PDO wciąż wymienia „gnijące dyski” , ale nie wszyscy wydawcy muszą mieć taki gest.

Jak ochronić płyty przed gniciem? Specjalista od konserwacji w amerykańskiej Bibliotece Kongresu udziela pięciu wskazówek co robić, aby pliki zapisane na naszych płytach były wciąż bezpieczne.

Po pierwsze „zgniły dysk” nie musi oznaczać nieodwracalnie uszkodzonych danych. W wielu przypadkach można je ocalić, choć nośnik zapewne nie będzie się już do niczego nadawał.

Po drugie należy bardziej uważać na górę płyty niż jej dół, gdyż jest słabiej chroniona.

Po trzecie płyty DVD mają generalnie lepszą trwałość, ale są też bardziej narażone na szkodliwe reakcje chemiczne. Prawidłowo przechowywana i używana płyta DVD przetrwa dłużej niż CD. Najgorzej wydają się spisywać płyty dwuwarstwowe (dual layed).

Po czwarte w archiwizacji należy unikać dysków nagrywalnych. Zużywają się szybciej, są wrażliwe na światło oraz uszkodzenia mechaniczne.

Po piąte zadbajmy o przechowywanie i prawidłowe używanie płyt. Bezpieczny, suchy pokój i płyty w opakowaniach mogą znacznie wydłużyć żywotność nośników.

Czytaj: Nowa płyta Thoma Yorke`a na Bittorencie. Wojny z koncernami ciąg dalszy

Problem gnijących dysków dotyka również posiadaczy dysków laserowych. Środowisko kolekcjonerów ma na pieńku z Sony DADC. Zwłaszcza ich fabryka w Indianie jest obiektem nienawiści właścicieli dysków laserowych. Ze strony http://www.lddb.com/laserrot.php, wynika że to właśnie ten wydawca wypuścił najwięcej nietrwałych dysków. W opinii kolekcjonerów firma nie robi również niczego aby temu zapobiec.

Podobnie wcześniej wspominane PDO wycofało się z pomocy osobom dotkniętym tym problemem. Według Petera Alyea, odpowiedzialnego za cyfryzacje w Bibliotece Kongresu zużywanie się nośników nie jest czymś, co zaprząta głowę wydawców w erze streamingu i przechowywania danych w chmurach. Jest to zrozumiałe. We współczesnych czasach wydawanie na fizycznych nośnikach wydaje się wręcz nieopłacalne.

Nie wolno jednak zapomnieć, że dystrybucja cyfrowa nie jest gwarancją wiecznego dostępu do swoich ulubionych dzieł kultury. Na przykład w 2014 roku Taylor Swift usunęła prawie całą swoją muzykę ze Spotify. Z drugiej strony producenci powinni bardziej zadbać o tych, którzy w dobie powszechnego piractwa wciąż kupują płyty. Niebezpieczeństwo samoistnego zużycia na pewno nie zwiększy liczby przedstawicieli tej grupy, przynajmniej jeżeli chodzi o CD.

Źródła: Vice.com, Technofileonline, Hyperion Records,

Autor: Krzysztof Bielawny/MiP

Fot. Roel Wijnants/Flickr lic. CC BY SA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *