Jak przeczytaliśmy w popularnym serwisie plotkarskim, Donatan /ten od Słowian/ nie płaci współpracującym z nim ludziom, a w zamian za usługi oferuje ogólnie pojętą „promocję”. Pomijając ogólną zasadę, że żaden z nich nie musi się zgadzać na warunki oferowane przez muzyka, to trudno nie zauważyć podtrzymywania niekoniecznie pięknej, świeckiej tradycji w Polsce, której zasadą jest łapanie wykonawców na „lep promocyjny”.

Póki co, w Nowym Roku życzymy Wam samych kontrahentów, którzy oprócz promocji będą Wam uczciwie płacić za wykonaną pracę. Poniżej – w ramach prezentu – szybkie i krótkie przypomnienie zasad rządzących umową o dzieło – najczęściej wykorzystywanym rodzajem umowy w „obrocie artystycznym”.

Umowę o dzieło definiuje w Kodeksie Cywilnym art. 627.

Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Jak wynika z treści artykułu, w umowie o dzieło występują dwie strony – przyjmujący zamówienie, oraz zamawiający. Ten pierwszy zobowiązuje się do wykonania dzieła, a drugi – do zapłaty za dzieło. Dzieło może mieć jakikolwiek charakter – może być nim obraz, utwór muzyczny, podkład do filmu, czy fotografia. Zatem, czy ktokolwiek ma prawo nie płacić wykonawcom za Dzieło? Odpowiedź brzmi: Cechą charakterystyczną  umowy o dzieło jest wynagrodzenie, w przeciwieństwie do umowy – zlecenia, gdzie można umówić się na brak zapłaty /art. 735 KC/. Zatem w przypadku umowy o dzieło – wynagrodzenie przysługuje ZAWSZE.

Umowa o dzieło jest umową rezultatu. Oznacza to, że nie jest ważny sam proces tworzenia dzieła. Istotny jest przede wszystkim jego końcowy efekt.

Istotna uwaga – w przypadku dzieł powstających z mocy prawa autorskiego. Podpisanie umowy o dzieło i wykonanie dzieła, a następnie przekazanie go Zamawiającemu nie oznacza przeniesienia praw autorskich do tego dzieła na Zamawiającego /bądź udzielenia licencji – do tego niezbędna jest odrębna umowa, z czym wiąże się odrębne wynagrodzenia, lub odpowiednie zapisy w umowie o dzieło/

Wynagrodzenie w umowie o dzieło reguluje art. 628 par. 1 KC.

Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.

Jak wynika z powyższego artykułu, strony mają kilka możliwości kształtowania swojego wynagrodzenia. Najczęściej stosowane jest wynagrodzenie określone z góry, ustawa dopuszcza jednak inne formy, np. strony mogą wskazać jedynie podstawy niezbędne do obliczenia jego wysokości.

Dość istotne zagadnienie związane z końcowym wynagrodzeniem znajdujemy w art. 630 KC. Otóż w zależności od tego, kto wykonuje kosztorys dzieła, takie następnie przysługują mu prawa do żądania wyższego wynagrodzenia za jego wykonanie. W przypadku artysty wykonującego dzieło, zdecydowanie lepszą opcją jest wykonanie kosztorysu przez Zamawiającego, gdyż właśnie w tym przypadku „przyjmujący zamówienie może żądać odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia”. W odwrotnej sytuacji może to uczynić tylko, gdy „mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych”.

Art. 630. § 1. Jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac planowanych będących podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a zestawienie sporządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia. Jeżeli zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych.

 § 2. Składający zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody zamawiającego.

 Pamiętajmy również o art. 630. par. 2, który wprost określa, że dodatkowe prace, na które nie wyraził zgody Zamawiający wiążą się zazwyczaj z brakiem wynagrodzenia, ponad to ustalone w umowie.

Artysta jako strona umowy, która zazwyczaj wykonuje Dzieło, musi pamiętać, że w Zamawiający ma prawo do zerwania umowy w przypadku „znacznego podwyższenia wynagrodzenia”. Jednak zachowuje w tej sytuacji prawo do wynagrodzenia swojej już wykonanej pracy.

Art. 631. Gdyby w wypadkach przewidzianych w dwóch artykułach poprzedzających zaszła konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego, zamawiający może od umowy odstąpić, powinien jednak uczynić to niezwłocznie i zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionego wynagrodzenia.

Artykuł ten określa możliwość odstąpienia od umowy w przypadku, gdy nagle już po podpisaniu umowy zaszła konieczność podwyższenia ostatecznej ceny i gdyby stało się to zgodnie z regułami zapisanymi w art. 630. W tej sytuacji zamawiający ma prawo odstąpienia od umowy pod warunkiem jednak zapłacenia części umówionego wynagrodzenia stosowanie do wykonanej pracy.

Art. 635. Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.

Co to oznacza? Oznacza to, że naprawdę warto trzymać się terminów, a w przypadku braku możliwości ich dotrzymania – utrzymywania kontaktu z zamawiającym. Ma on bowiem możliwości odstąpienia od umowy – nawet przed terminem do wykonania dzieła (!)

Art. 636. § 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.

Zauważmy, że treść tego artykułu jest zbieżna z art. 54 Prawa Autorskiego, który właśnie określa prawa i obowiązki stron w przypadku niedotrzymania terminu wykonania, dzieła, lub w przypadku niewykonania umowy.

Art. 637. § 1. Jeżeli dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy. Przyjmujący może odmówić naprawy, gdyby wymagała nadmiernych kosztów.

§ 2. Gdy wady usunąć się nie dadzą albo gdy z okoliczności wynika, że przyjmujący zamówienie nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim, zamawiający może od umowy odstąpić, jeżeli wady są istotne; jeżeli wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku. To samo dotyczy wypadku, gdy przyjmujący zamówienie nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez zamawiającego.

 Artykuł dotyczy kolejnych sytuacji związanych z wadliwym wykonaniem zamówienia. W tym przypadku ponownie jak w pr. autorskim zamawiający nie może swobodnie decydować o tym co jest wadą, a co nie. Wada istotna to wada związana z niezgodnością przedmiotu z zamówieniem, poważnych wad technicznych uniemożliwiających zastosowanie dzieła, niezwykle niska jakość artystyczna, czy techniczna. W przypadku wad nieistotnych, jak wynika z powyższego artykułu – zamawiający ma możliwość obniżenia końcowej wyceny.

Art. 639. Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Istotny artykuł, który określa zakres możliwości, jakie ma wykonujący zamówienie w przypadku, gdyby zamawiający chciał odmówić mu wypłaty wynagrodzenia, mimo tego, że wykonujący zamówienie nad nim pracował. Zatem zamawiający nie może w dowolnej chwili przerwać wykonywanie zamówienia bez żadnych konsekwencji finansowych dla siebie.

I na koniec – roszczenia z tytułu umowy o dzieło wynoszą dwa lata.

Art. 646. Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.

Warto pamiętać, że regulacje zawarte w umowie o dzieło mogą dotyczyć praktycznie wszystkich kwestii związanych z jego wykonaniem, terminami, warunkami wypowiedzenia umowy, podwyższenia kosztów, podwyższenia wynagrodzenia, oraz przejścia praw do dzieła.

Fot. MuzykaiPrawo.pl

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *