Muzyka i prawo autorskie

Podstawy prawa autorskiego

Zrozumienie fundamentów jest kluczowe, by świadomie poruszać się w świecie praw własności intelektualnej. Ta sekcja wyjaśnia, co jest chronione, jak ta ochrona powstaje i gdzie leżą jej granice.

Definicja i cechy utworu muzycznego

Zgodnie z polskim prawem, utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci. W muzyce oznacza to, że chroniona jest unikalna ekspresja, a nie sama idea.

🎵

Melodia i harmonia

Oryginalna linia melodyczna, progresja akordów, a nawet charakterystyczny riff mogą być chronione. Kluczem jest indywidualny, twórczy wkład.

📜

Tekst piosenki

Słowa są chronione niezależnie od muzyki jako utwór literacki. Ochrona powstaje automatycznie z chwilą ustalenia utworu.

🎼

Aranżacja i opracowanie

Twórczy remiks czy orkiestracja to utwór zależny. Jego rozpowszechnianie wymaga zgody twórcy utworu pierwotnego.

Czego prawo autorskie nie chroni?

×

Idee i pomysły: Prawo chroni sposób wyrażenia idei, a nie samą ideę (np. pomysł na piosenkę o miłości).

×

Tytuły i proste zwroty: Krótkie, pojedyncze frazy lub tytuły zazwyczaj nie są uznawane za utwory.

×

Twórczość ludowa: Tradycyjne melodie i teksty, których autorzy nie są znani, należą do domeny publicznej.

×

Procedury i fakty: Odkrycia, dane czy metody działania nie są chronione prawem autorskim.

Automatyczna ochrona – bez formalności

W Polsce, podobnie jak w większości krajów świata (zgodnie z Konwencją Berneńską), ochrona prawnoautorska powstaje automatycznie z chwilą ustalenia utworu. Nie jest wymagana żadna rejestracja, składanie wniosków ani umieszczanie noty copyright (©). Ochrona jest darmowa i nie wymaga działania ze strony twórcy.

Domena publiczna – twórczość dla wszystkich

Gdy autorskie prawa majątkowe do utworu wygasają (w Polsce 70 lat po śmierci twórcy), utwór przechodzi do domeny publicznej. Oznacza to, że każdy może z niego swobodnie i bezpłatnie korzystać, np. tworzyć własne aranżacje, wykorzystywać w filmach czy remiksować, bez potrzeby uzyskiwania licencji. Należy jednak zawsze szanować autorskie prawa osobiste (np. do autorstwa utworu), które nigdy nie wygasają.

Inspiracja a plagiat

Inspiracja cudzym utworem jest dozwolona i stanowi motor napędowy kultury. Polega na zaczerpnięciu motywu, stylu czy nastroju i przetworzeniu go we własny, oryginalny sposób. Plagiat to natomiast przejęcie istotnych, twórczych elementów cudzego dzieła i przedstawienie ich jako własnych. Granica bywa płynna i często jest przedmiotem sporów sądowych, które analizują, czy doszło do przejęcia "ekspresji" (chronionej), czy tylko "idei" (niechronionej).

Struktura praw w muzyce

Złożoność praw w muzyce wynika z faktu, że jedno nagranie ("piosenka") zawiera w sobie co najmniej dwa odrębne przedmioty ochrony: kompozycję (utwór) i jej nagranie (fonogram). Prawa do kompozycji to prawa autorskie, a prawa do nagrania i jego wykonania to prawa pokrewne.

Prawa autorskie (do kompozycji)

👤 Autorskie prawa osobiste

Niezbywalne i wieczne, chronią więź twórcy z utworem.

Prawo do autorstwa utworu.
Prawo do oznaczenia utworu nazwiskiem/pseudonimem.
Prawo do integralności utworu (nienaruszalności formy i treści).
Prawo do decydowania o pierwszym udostępnieniu.
Prawo do nadzoru nad sposobem korzystania.

💰 Autorskie prawa majątkowe

Zbywalne, ograniczone w czasie (70 lat po śmierci twórcy), dają monopol na zarabianie na kompozycji na określonych polach eksploatacji.

Zwielokrotnianie (np. tłoczenie płyt).
Wprowadzanie do obrotu (sprzedaż).
Publiczne wykonanie i odtwarzanie.
Udostępnianie w internecie (streaming).
Synchronizacja z obrazem.

Prawa pokrewne (do wykonania i nagrania)

Istnieją obok praw autorskich i chronią wkład artystów-wykonawców, producentów fonogramów oraz organizacji radiowych i telewizyjnych w powstanie i rozpowszechnianie finalnego nagrania.

Prawa artystów wykonawców

Chronią wkład wokalistów i instrumentalistów. Dają im prawo do ochrony dóbr osobistych (nazwisko, wizerunek) i wyłączne prawo do rozporządzania wykonaniem. Trwają 50 lat.

Prawa producentów fonogramów

Chronią wkład finansowy i organizacyjny wytwórni. Dają wyłączne prawo do rozporządzania nagraniem (masterem). Trwają 70 lat.

Prawa do nadań

Chronią wkład organizacji RTV. Dają im wyłączne prawo do rozporządzania swoim sygnałem (nadaniem). Trwają 50 lat.

Licencje, czyli umowy o korzystanie z utworu

Licencja to umowa, w której właściciel praw upoważnia kogoś do korzystania ze swojej własności intelektualnej na określonych warunkach, w zamian za wynagrodzenie. Jest to najczęstszy sposób legalnego wykorzystywania muzyki.

Kluczowe pojęcia: Licencja wyłączna vs. niewyłączna

Licencja wyłączna

Udzielający licencji zobowiązuje się, że nie udzieli jej nikomu innemu na tym samym polu eksploatacji. Sam również nie może z utworu na tym polu korzystać. Wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Licencja niewyłączna

Udzielający licencji może udzielać dalszych licencji innym podmiotom. Jest to najczęstszy typ licencji (np. kupując utwór na iTunes, otrzymujemy licencję niewyłączną).

Najważniejsze typy licencji w muzyce

Licencja mechaniczna

Zezwala na zwielokrotnianie i wprowadzanie do obrotu nośników z utworem (płyty CD, winyle, pliki cyfrowe).

Licencja na publiczne wykonania

Umożliwia odtwarzanie muzyki w miejscach publicznych (koncerty, radio, TV, sklepy, restauracje).

Licencja synchronizacyjna

Pozwala na połączenie utworu z ruchomym obrazem (film, reklama, gra wideo, wideo na YouTube).

Licencje ustawowe – gdy zgoda nie jest wymagana

W pewnych, ściśle określonych przypadkach, prawo pozwala na korzystanie z utworów bez indywidualnej zgody twórcy, ale za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ). Przykładem jest nadawanie muzyki przez stacje radiowe i telewizyjne – płacą one tantiemy do OZZ, które następnie rozdzielają je między uprawnionych.

Creative Commons – elastyczne zasady dzielenia się twórczością

To system dobrowolnych licencji, które pozwalają twórcom w prosty sposób określić, na jakich zasadach chcą dzielić się swoją twórczością. Każda licencja składa się z kombinacji poniższych warunków:

Symbol	Warunek
BY (Uznanie autorstwa)	Należy oznaczyć autora utworu.
SA (Na tych samych warunkach)	Utwory zależne muszą być udostępniane na tej samej licencji.
NC (Użycie niekomercyjne)	Utworu można używać tylko w celach niekomercyjnych.
ND (Bez utworów zależnych)	Nie wolno tworzyć i rozpowszechniać utworów zależnych (remiksów, przeróbek).

Muzyka "Royalty-Free" – co to właściwie oznacza?

Termin ten jest często mylący. Nie oznacza on muzyki darmowej. "Royalty-free" to model licencyjny, w którym użytkownik płaci jednorazową opłatę za prawo do wielokrotnego wykorzystania utworu na określonych w licencji warunkach, bez konieczności płacenia dalszych tantiem za każde użycie.

Typowe umowy w branży muzycznej

Profesjonalna kariera muzyczna wiąże się z zawieraniem szeregu specjalistycznych umów, które kształtują prawa i obowiązki stron. Zawsze warto skonsultować umowę z prawnikiem przed jej podpisaniem.

Na co zwrócić uwagę w umowie? Najważniejsze klauzule

Pola eksploatacji: Precyzyjne określenie, na jakich polach (np. cyfrowych, fizycznych, publicznych odtworzeń) druga strona może korzystać z Twojej twórczości.
Terytorium i czas trwania: Określenie, na jakim obszarze geograficznym i przez jak długi czas obowiązuje umowa.
Wynagrodzenie (zaliczki i tantiemy): Jasne zasady dotyczące zaliczek (kwot płatnych z góry na poczet przyszłych zysków) i procentowego udziału w przyszłych tantiemach.
Zobowiązania stron: Dokładne określenie, co każda ze stron musi zrobić (np. artysta musi dostarczyć określoną liczbę nagrań, a wytwórnia musi je wydać i promować).

Umowa wydawnicza (Publishing Deal)

Artysta (jako autor) przenosi część praw do kompozycji na wydawcę. W zamian wydawca aktywnie szuka możliwości ich komercjalizacji (w filmach, reklamach), administruje prawami i pobiera tantiemy, dzieląc się zyskiem z autorem.

Umowa fonograficzna (Record Deal)

Artysta (jako wykonawca) i wytwórnia. Wytwórnia finansuje nagrania, promocję i dystrybucję w zamian za prawa do nagrań (masterów) i znaczący udział w zyskach ze sprzedaży i streamingu.

Umowa menedżerska

Umowa między artystą a menedżerem, który w zamian za procent od dochodów artysty (zazwyczaj 15-20%) doradza, planuje karierę i reprezentuje go w negocjacjach biznesowych.

Umowa z producentem muzycznym

Określa rolę producenta w tworzeniu nagrania. Kluczowe elementy to wysokość wynagrodzenia (jednorazowa opłata lub punkty procentowe od tantiem za master) oraz kwestia współautorstwa kompozycji, jeśli producent miał w nią twórczy wkład.

Umowa 360°

Nowoczesny i często kontrowersyjny model umowy z wytwórnią, w której wytwórnia uczestniczy w zyskach z wielu obszarów działalności artysty (koncerty, merchandising, sponsoring) w zamian za kompleksowe inwestowanie w karierę.

Tantiemy i wynagrodzenia w muzyce

Zrozumienie, skąd biorą się pieniądze w muzyce, jest kluczowe. Tantiemy to wynagrodzenie należne uprawnionym za korzystanie z ich utworów, wykonań i nagrań.

Dwa prawa, dwa strumienie pieniędzy

Aby zrozumieć przepływ pieniędzy, trzeba pamiętać, że każda piosenka generuje dwa oddzielne strumienie przychodów: jeden dla właścicieli praw do kompozycji (autorzy, wydawcy), a drugi dla właścicieli praw do nagrania (mastera) (wykonawcy, wytwórnie).

Tantiemy od kompozycji (Publishing Royalties)

Tantiemy mechaniczne

Należne za każdą reprodukcję utworu (sprzedaż płyty, pliku cyfrowego, a także każdy stream). Pobierane przez OZZ (np. ZAiKS) lub wydawców.

Tantiemy za publiczne wykonania

Należne za odtwarzanie kompozycji w radiu, TV, na koncertach, w lokalach i w serwisach streamingowych. Pobierane przez OZZ.

Tantiemy synchronizacyjne

Zazwyczaj jednorazowe opłaty licencyjne za użycie kompozycji w filmach, reklamach itp. Negocjowane bezpośrednio z właścicielem praw (autorem lub wydawcą).

Tantiemy od nagrania (Master Royalties)

Przychody ze sprzedaży i streamingu

Pieniądze płacone przez sklepy, dystrybutorów cyfrowych i serwisy streamingowe właścicielowi mastera (zwykle wytwórni), który następnie rozlicza się z artystą-wykonawcą zgodnie z umową.

Tantiemy z praw pokrewnych

Należne za publiczne odtwarzanie nagrania (nie kompozycji!) w radiu, TV i miejscach publicznych. Pobierane przez OZZ dla wykonawców (STOART, SAWP) i producentów (ZPAV).

Przykład: Kto zarabia, gdy piosenka leci w radiu?

Kto otrzymuje pieniądze?	Za co?	Jaki rodzaj tantiem?
Autor tekstu, kompozytor	Za kompozycję	Tantiemy za publiczne wykonanie (autorskie)
Wokalista, instrumentaliści	Za wykonanie nagrania	Tantiemy z praw pokrewnych (wykonawcze)
Wytwórnia płytowa	Za nagranie (master)	Tantiemy z praw pokrewnych (producenckie)

Praktyczne aspekty zarządzania prawami

Ochrona prawna powstaje automatycznie, ale aktywne i świadome zarządzanie swoimi prawami jest niezbędne do czerpania z nich korzyści, unikania sporów i budowania trwałej kariery w branży muzycznej.

Dobre praktyki dla każdego twórcy

1. Dokumentuj proces twórczy

Od samego początku zapisuj i archiwizuj dowody swojej pracy. Mogą to być pliki sesji z programu DAW z datami, notatki z tekstami, nagrania głosowe z pomysłami na melodię. W razie sporu o autorstwo, taka dokumentacja może być bezcennym dowodem.

2. Twórz metryczki utworów (Split Sheets)

To prosta, pisemna umowa, którą współtwórcy podpisują (najlepiej przed opuszczeniem studia), określając procentowy udział każdej osoby w prawach do kompozycji (muzyki i tekstu). Precyzyjne ustalenie "splitów" zapobiega przyszłym konfliktom o podział tantiem.

3. Zarejestruj się i zgłaszaj utwory w OZZ

Aby otrzymywać tantiemy za publiczne odtwarzanie i inne formy eksploatacji, musisz być członkiem odpowiedniej Organizacji Zbiorowego Zarządzania (np. ZAiKS dla autorów, STOART/SAWP dla wykonawców) i regularnie rejestrować w niej swoje dzieła.

4. Zrozum i stosuj kody ISRC i ISWC

Upewnij się, że Twoje utwory i nagrania mają przypisane odpowiednie międzynarodowe kody. ISRC identyfikuje konkretne nagranie (master), a ISWC identyfikuje kompozycję. Są one niezbędne do śledzenia użycia Twojej muzyki na całym świecie i prawidłowego naliczania tantiem.

5. Dokładnie analizuj i archiwizuj umowy

Nigdy nie podpisuj umowy, której nie rozumiesz. Warto zainwestować w konsultację z prawnikiem specjalizującym się w branży muzycznej. Przechowuj kopie wszystkich podpisanych umów (wydawniczych, fonograficznych, licencyjnych) w bezpiecznym miejscu.

Dozwolony użytek: Granice ochrony praw autorskich

Prawo autorskie nie jest absolutne. Aby zachować równowagę między interesami twórców a prawem społeczeństwa do dostępu do kultury i informacji, ustawa przewiduje instytucję dozwolonego użytku, czyli sytuacje, w których można korzystać z chronionych utworów bez zgody twórcy.

Dozwolony użytek prywatny

Najszersza forma dozwolonego użytku. Pozwala na nieodpłatne korzystanie z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Można również udostępniać takie kopie osobom pozostającym w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego. Kluczowe jest, aby korzystanie odbywało się z legalnego źródła (np. oryginalnej płyty, legalnego serwisu streamingowego).

Prawo cytatu

Pozwala na przytaczanie we własnych utworach fragmentów rozpowszechnionych dzieł innych twórców. Aby cytat był legalny, muszą być spełnione łącznie następujące warunki:

Jest uzasadniony celami takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości (np. parodia, pastisz).
Fragment stanowi niewielką część całości utworu, z którego pochodzi.
Własny wkład twórczy jest wyraźnie widoczny i dominuje nad cytowanym fragmentem.
Należy podać imię i nazwisko twórcy oraz źródło cytatu.

Inne formy dozwolonego użytku publicznego

Cele dydaktyczne i naukowe

Instytucje oświatowe i uczelnie mogą w celach dydaktycznych korzystać z fragmentów rozpowszechnionych utworów.

Prawo przedruku

W prasie, radiu i telewizji można rozpowszechniać sprawozdania o aktualnych wydarzeniach, aktualne artykuły na tematy polityczne, gospodarcze lub religijne.

Mity i często zadawane pytania

To popularny mit. Polskie prawo nie określa żadnej "bezpiecznej" długości fragmentu. Legalność użycia zależy od kontekstu i spełnienia warunków prawa cytatu, a nie od stopera. Nawet bardzo krótki, ale charakterystyczny fragment (np. riff gitarowy) może być uznany za naruszenie.

Nagranie coveru na własny użytek mieści się w dozwolonym użytku prywatnym. Jednak jego publiczne udostępnienie (np. na YouTube) jest już rozpowszechnieniem utworu zależnego i co do zasady wymaga uzyskania licencji od autorów oryginalnej piosenki (za pośrednictwem ZAiKS).

Sampling (użycie fragmentu cudzego nagrania) jest skomplikowany. Zazwyczaj nie mieści się w ramach prawa cytatu i wymaga uzyskania dwóch oddzielnych licencji: od właściciela praw do kompozycji (autora/wydawcy) i od właściciela praw do nagrania-matki (wytwórni).

Naruszenia i ochrona praw

Każde wykorzystanie utworu bez zgody właściciela praw lub wykraczające poza ramy dozwolonego użytku stanowi naruszenie. Wiedza o konsekwencjach i dostępnych narzędziach ochrony jest kluczowa.

Konsekwencje prawne naruszeń

Odpowiedzialność cywilna

Uprawniony, którego prawa naruszono, może żądać od naruszyciela m.in.:

Zaniechania naruszeń i usunięcia ich skutków.
Naprawienia szkody (odszkodowania).
Wydania uzyskanych korzyści.
Publicznego oświadczenia (przeprosin).

Odpowiedzialność karna

Najpoważniejsze naruszenia, takie jak świadomy plagiat lub rozpowszechnianie utworu bez uprawnienia w celach zarobkowych (piractwo), są przestępstwami, za które grozi:

Grzywna.
Kara ograniczenia wolności.
Kara pozbawienia wolności do lat 3.

Co robić, gdy twoje prawa zostały naruszone?

Zbierz dowody: Zabezpiecz dowody naruszenia (np. zrzuty ekranu, linki, pliki), a także dowody swojego autorstwa (pliki sesji, notatki).
Wezwanie przedsądowe: Skontaktuj się z naruszycielem (najlepiej za pośrednictwem prawnika), przedstawiając swoje roszczenia i żądając zaprzestania naruszeń oraz ewentualnej zapłaty odszkodowania.
Procedura "Notice and Takedown": W przypadku naruszeń w internecie, zgłoś fakt naruszenia administratorowi platformy (YouTube, Spotify, Facebook), który jest zobowiązany do usunięcia nielegalnych treści.
Droga sądowa: Jeśli polubowne rozwiązania zawiodą, pozostaje dochodzenie swoich praw na drodze postępowania cywilnego lub karnego.

Co robić, gdy zostaniesz oskarżony o naruszenie?

Nie ignoruj wezwania: Brak odpowiedzi może prowadzić do eskalacji problemu i skierowania sprawy do sądu.
Przeanalizuj roszczenie: Sprawdź, czy osoba lub firma, która się z Tobą kontaktuje, faktycznie posiada prawa, na które się powołuje.
Oceń sytuację: Zastanów się, czy faktycznie doszło do naruszenia, czy może Twoje działanie mieściło się w ramach dozwolonego użytku (np. prawa cytatu).
Skonsultuj się z prawnikiem: Profesjonalna porada prawna jest kluczowa do oceny sytuacji i podjęcia najlepszych kroków.

Międzynarodowa ochrona praw autorskich

Twoja twórczość jest chroniona nie tylko w Polsce. Dzięki międzynarodowym umowom, ochrona ta rozciąga się na niemal cały świat.

Podstawy ochrony globalnej

Kluczową rolę odgrywa Konwencja Berneńska. Ustanowiła ona fundamentalne zasady, które obowiązują w ponad 180 krajach.

Zasada traktowania narodowego

Utwory z jednego kraju-sygnatariusza muszą otrzymać w każdym innym taką samą ochronę, jaką przyznaje ono utworom własnych obywateli.

Zasada automatycznej ochrony

Ochrona nie może być uzależniona od spełnienia jakichkolwiek formalności, takich jak rejestracja czy oznaczanie notą copyright.

Zasada niezależności ochrony

Ochrona w kraju pochodzenia jest niezależna od ochrony w innych krajach. Utwór jest chroniony w każdym kraju osobno, zgodnie z jego prawem.

Wyzwania i przyszłość ery cyfrowej

Streaming, algorytmy i walka o sprawiedliwe wynagrodzenie

Streaming zdominował rynek, ale model rozliczeń "pro-rata", w którym cała pula pieniędzy z subskrypcji jest dzielona proporcjonalnie do liczby odtworzeń, faworyzuje największe gwiazdy. Coraz głośniej mówi się o alternatywie w postaci modelu "user-centric", gdzie pieniądze z abonamentu danego użytkownika trafiają tylko do artystów, których faktycznie słuchał.

Jednocześnie algorytmiczne playlisty (np. Odkryj w tym tygodniu) stały się kluczowym narzędziem promocji, ale ich działanie bywa nieprzejrzyste, a dostanie się na nie jest wyzwaniem dla niezależnych twórców.

Sztuczna inteligencja: Narzędzie, współtwórca czy zagrożenie?

AI stawia przed prawem autorskim fundamentalne pytania:

Dane treningowe: Czy "uczenie" modeli AI na milionach chronionych utworów bez zgody twórców jest legalne? To obecnie przedmiot największych sporów prawnych na świecie.
Autorstwo: Kto jest autorem utworu w pełni wygenerowanego przez AI? Zgodnie z obecnym prawem, utwór musi być wynikiem twórczości człowieka, więc dzieła AI mogą nie podlegać ochronie.
Deepfake i klonowanie głosu: Możliwość tworzenia "nowych" piosenek z użyciem sklonowanego głosu znanego artysty rodzi ogromne ryzyko naruszeń dóbr osobistych i praw do wizerunku.

Blockchain, NFT i nowe modele własności

Technologie te oferują rewolucyjne możliwości:

NFT (niewymienialne tokeny): Pozwalają na sprzedaż unikalnych, cyfrowych certyfikatów własności do utworu, tworząc nowy rynek dla kolekcjonerów i fanów.
Smart Contracts: To programowalne umowy, które mogłyby automatycznie i natychmiastowo rozdzielać tantiemy między wszystkich uprawnionych (autora, wykonawcę, producenta) za każdym razem, gdy utwór jest odtwarzany.
Transparentność: Blockchain oferuje przejrzysty i niezmienialny rejestr własności i transakcji, co może w przyszłości rozwiązać wiele problemów z rozliczaniem tantiem.

OZZ, czyli kto w praktyce pilnuje twoich pieniędzy?

Indywidualne ściganie każdego radia, telewizji czy sklepu, który odtwarza Twoją muzykę, byłoby niemożliwe. Dlatego istnieją Organizacje Zbiorowego Zarządzania (OZZ) – stowarzyszenia, które w imieniu twórców udzielają licencji, pobierają tantiemy i wypłacają je uprawnionym.

Kluczowe zadania OZZ

Udzielanie licencji: Zawierają umowy z użytkownikami (np. RTV, lokalami), pozwalając im na korzystanie z całego repertuaru OZZ.

Pobieranie wynagrodzeń: Inkassują opłaty licencyjne od użytkowników.

Repartycja: Dzielą zebrane środki i wypłacają je poszczególnym twórcom, wykonawcom i producentom na podstawie raportów o wykorzystaniu utworów.

Reprezentacja: Chronią interesy swoich członków i współpracują z siostrzanymi organizacjami na całym świecie.

Główne organizacje w Polsce

Organizacja	Kogo reprezentuje i co zbiera?
ZAiKS	Twórców (kompozytorów, autorów tekstów). Pobiera głównie tantiemy autorskie za publiczne wykonania i mechaniczne.
STOART	Artystów wykonawców (wokalistów, instrumentalistów). Pobiera tantiemy wykonawcze z praw pokrewnych.
ZPAV	Producentów fonogramów (wytwórnie płytowe). Pobiera tantiemy producenckie z praw pokrewnych.
SAWP	Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych, reprezentuje artystów wykonawców, podobnie jak STOART.

Jak w praktyce działa proces poboru i wypłaty tantiem?

Licencjonowanie: Użytkownik (np. radio) zawiera umowę z OZZ i regularnie płaci opłaty licencyjne.
Raportowanie: Użytkownik przesyła do OZZ szczegółowe raporty (playlisty) o tym, jakie utwory i jak często odtwarzał.
Identyfikacja: OZZ analizuje raporty i na podstawie swojej bazy danych (zawierającej zarejestrowane utwory i uprawnionych) identyfikuje, komu należą się pieniądze.
Repartycja i wypłata: Po potrąceniu kosztów operacyjnych (tzw. potrącenia inkasowe), OZZ dzieli zebrane środki i wypłaca należne tantiemy na konta uprawnionych.

Słowniczek pojęć

Kluczowe terminy, które warto znać, poruszając się w świecie praw autorskich w muzyce.

Dystrybutor Cyfrowy: Firma (np. TuneCore, DistroKid), która pośredniczy w umieszczaniu muzyki w serwisach streamingowych i sklepach cyfrowych (Spotify, Apple Music) w imieniu artystów i wytwórni.
ISRC (International Standard Recording Code): Unikalny, międzynarodowy kod identyfikujący konkretne nagranie (master). "Paszport" każdego nagrania.
ISWC (International Standard Musical Work Code): Unikalny, międzynarodowy kod identyfikujący kompozycję muzyczną (utwór). "Paszport" każdej piosenki.
Kompozycja: Utwór muzyczny w jego fundamentalnej formie (melodia, harmonia, rytm, tekst), niezależnie od konkretnego nagrania. Prawa do kompozycji należą do autorów i wydawców.
Master (nagranie-matka): Finalna, studyjna wersja nagrania utworu. Prawa do mastera (prawa pokrewne do fonogramu) należą zazwyczaj do producenta/wytwórni.
Pola eksploatacji: Określone w ustawie sposoby korzystania z utworu (np. zwielokrotnianie, publiczne odtwarzanie, nadawanie), na które twórca może udzielać licencji lub przenosić prawa.
Publishing (wydawnictwo): Biznes związany z zarządzaniem prawami autorskimi do kompozycji (muzyki i tekstu). Wydawca muzyczny dba o komercjalizację utworu.
Repartycja: Proces podziału i wypłaty tantiem zebranych przez Organizacje Zbiorowego Zarządzania (OZZ) pomiędzy uprawnionych twórców, wykonawców i producentów.
Synchronizacja: Połączenie utworu muzycznego z ruchomym obrazem (np. w filmie, reklamie, grze wideo). Wymaga uzyskania oddzielnej licencji synchronizacyjnej.
Tantiemy: Wynagrodzenie należne właścicielom praw (twórcom, wykonawcom, producentom) za korzystanie z ich muzyki.
Utwór zależny: Opracowanie cudzego utworu, np. tłumaczenie tekstu, cover, remiks. Rozpowszechnianie utworu zależnego wymaga zgody twórcy utworu pierwotnego.